Séreignarsparnaður


Valkvæður séreignarsparnaður hefur fjölmarga kosti. Sá helsti er líklega sá að þú færð greitt fyrir að spara í séreign.

  • Þegar þú greiðir 2% eða 4% af launum í valkvæðan séreignarsparnað greiðir atvinnurekandi 2% framlag á móti. Launin hækka því um 2% um leið og þú byrjar að leggja fyrir.
  • Birta lífeyrissjóður býður þrjár mismunandi leiðir í valkvæðum séreignarsparnaði, þær eru blönduð leið, skuldabréfaleið og innlánsleið.

Við val sparnaðarleiðar er skynsamlegt að taka mið af aldri, eignastöðu, viðhorfi til áhættu auk þess sem sérstakar aðstæður hvers og eins geta skipt máli. Í stað þess að horfa á skammtímasveiflur ætti frekar að huga að því hvort fjárfestingarstefnan sé skynsamleg og þá er átt við markmið, fjárfestingartíma, áhættuþol, fjárhagslega stöðu og aðrar aðstæður. 


Sparnaðarleiðir Birtu

Valkvæður séreignarsparnaður er fyrst og fremst langtímasparnaður. Mikilvægt er að gera sér grein fyrir að afkoma fjármálamarkaða getur breyst frá einum tíma til annars. Vextir hækka eða lækka og hlutabréfaverð kann að sveiflast verulega en eftir því sem sparað er til lengri tíma má gera ráð fyrir dvínandi áhrifum skammtímasveiflna í ávöxtun einstakra eignaflokka.

Blönduð leið


Í blandaðri leið Birtu eru bæði skuldabréf og hlutabréf og gerir fjárfestingarstefnan ráð fyrir jöfnu hlutfalli (50/50) eignaflokkanna.

Í blandaðri leið Birtu er lögð áhersla á eignadreifingu. Hlutabréfaeign samanstendur af hlutabréfum í fyrirtækjum víða um heim, og stærstur hluti skuldabréfa er ríkisskuldabréf,  skuldabréf sveitarfélaga og annarra traustra skuldara. Skuldabréfaeign eignasafnsins tryggir vissan stöðugleika en þó að mikilvægt sé að hafa í huga að skuldabréf sveiflast líka í verði. Búast má við að þótt hlutabréfaeign safnsins sé dreifð, muni hún leiða til  nokkurra sveiflna í ávöxtun frá einu tímabili til annars.

  • Blönduð leið hentar einkum þeim sem vilja ávaxta til lengri tíma og þola sveiflur í ávöxtun, sem gera verður ráð fyrir að geti átt sér stað á sparnaðartímanum.

Skuldabréfaleið


Eignir eru nánast eingöngu skuldabréf auk lítils hluta í innlánum.

Skuldabréfaleið er ætlað að gefa trausta og stöðuga ávöxtun, bæði til skemmri og lengri tíma. Megináherslan er á verðtryggð skuldabréf traustra útgefenda, svo sem ríkis og sveitarfélaga. Þó skuldabréfaleið sé ætlað að veita stöðuga ávöxtun geta miklar og snöggar breytingar á ávöxtunarkröfu á markaði leitt til  sveiflna í ávöxtun þar sem verð skuldabréfa breytist við breytingar á markaðsvöxtum.  

  • Skuldabréfaleið hentar einkum þeim sem vilja forðast sveiflukennda ávöxtun séreignarsparnaðar og þeim sem eru komnir á seinni hluta starfsævinnar.       

Innlánsleið


Ávöxtun er háð kjörum á innlánum á hverjum tíma og er stærstur hluti eigna verðtryggð, bundin innlán.

Eignir Innlánsleiðar eru innlán í bönkum og má búast við jafnri og stöðugri ávöxtun, þó að hún geti verið lægri til lengri tíma litið en í söfnum þar sem sveiflur eru meiri. 

  • Innlánsleið hentar þeim sem eru að nálgast eftirlaunaaldur eða eru farnir að nýta séreign sína til útgreiðslu. Safnið er einnig kostur fyrir þá sem vilja lágmarka sveiflur í ávöxtun séreignarsparnaðar síns. 

Skattalegt hagræði


Launagreiðandi sér um að draga valkvæðan séreignarsparnað af launum og stendur skil á honum til lífeyrissjóðs. Verði hann gjaldþrota ábyrgist Ábyrgðarsjóður launa vangreiddar greiðslur í valkvæðan séreignarsparnað.

  • Launagreiðandi dregur framlag í valkvæðan séreignarsparnað frá launum áður en tekjuskattur er reiknaður og því lækka útborguð laun aðeins um hluta af þeirri fjárhæð sem lögð er í séreignarsparnað. Greiðslu tekjuskatts er þar með frestað þar til kemur að útgreiðslu sparnaðarins. 
  • Tekjuskattur er dreginn af valkvæðum séreignarsparnaði við útgreiðslu en nýta má ónýttan persónuafslátt við útgreiðslu. 
  • Ólíkt öðrum sparnaði er hvorki greiddur fjármagnstekjuskattur af ávöxtun né eignaskattur af inneign í valkvæðum séreignarsparnaði.
  • Valkvæður séreignarsparnaður erfist að fullu og ekki er greiddur erfðafjárskattur af honum.

Valkvæður séreignarsparnaður er ekki framtalsskyldur á skattframtali og skerðir því hvorki vaxta- né barnabætur. Inneign á valkvæðum séreignarsparnaðarreikningi er ekki aðfararhæf og því er ekki hægt að ganga að henni við gjaldþrot.

Spurt og svarað


Valkvæður séreignarsparnaður er þín eign

Valkvæður séreignarsparnaður er lífeyrissparnaður sem kemur til viðbótar lögbundnum lífeyrissparnaði. Hann er eign þess sem leggur fyrir og erfist að fullu. Valkvæðan séreignarsparnað má greiða til hvaða lífeyrissjóðs sem er og hægt er að flytja sparnaðinn á milli lífeyrissjóða. 

Lífeyrissparnaður er lögbundinn réttur þinn

Lögbundinn lífeyrissparnaður myndar rétt til ævilangs eftirlaunalífeyris auk réttar til örorku-, maka- og barnalífeyris. Í réttindaákvæðum Birtu lífeyrissjóðs er kveðið á um hvernig réttindum er skipt milli sjóðfélaga og eftir atvikum, barna þeirra og maka. 

Launafólki kann að vera skylt að greiða lögbundinn lífeyrissparnað í ákveðinn lífeyrissjóð samkvæmt kjarasamningi eða ráðningarsamningi. Flestir eiga lífeyrisréttindi í fleiri en einum sjóði, en ekki er heimilt að flytja almenn lífeyrisréttindi á milli lífeyrissjóða. 

Vegna mótframlags launagreiðanda og hagstæðrar skattlagningar stenst enginn sparnaður samanburð við séreignarsparnað. Þeir sem nýta sér ekki möguleika til séreignarsparnaðar eru því í raun að missa af umsömdum kjarabótum. 

Valkvæður séreignarsparnaður er laus til útgreiðslu frá 60 ára aldri, að því gefnu að a.m.k. tvö ár séu liðin frá fyrstu innborgun. Einnig er hægt að sækja um útgreiðslu séreignar vegna örorku eða fráfalls eiganda séreignarsparnaðarins.